chemoprewencja nowotworów - karotenoidy W ostatnich latach coraz więcej uwagi poświęca się tematowi – chemoprewencja nowotworów, czyli zastosowania substancji bioaktywnych, naturalnie występujących w żywności tj. karotenoidy bądź nietoksycznych środków farmakologicznych w celu zahamowania lub spowalniania procesu kancerogenezy, a nawet jego odwrócenia.W Polsce notuje się coraz większe zagrożenie chorobami nowotworowymi, które z uwagi na zwiększającą się liczbę zachorowań i zgonów z ich powodu stanowią jeden z najważniejszych problemów zdrowia publicznego. Należy przy tym podkreślić, że decydujące znaczenie w walce z nowotworami mają działania mające na celu zapobieganie wystąpieniu schorzeń nowotworowych, czyli profilaktyka pierwotna .
Naukowcy twierdzą obecnie, że składniki pokarmowe mogą wpływać na choroby nowotworowe praktycznie w każdym stadium rozwoju – od najwcześniejszej aktywacji komórki przez czynnik rakotwórczy do złośliwego rozrostu, który następuje po wielu latach.

Jak  wzmocnić naturalną obronę przeciw chorobom nowotworowym?

Wzmacnianie naturalnej obrony przeciw chorobom nowotworowym jest świadomym włączeniem ludzkiej inteligencji , będącej  odpowiedzią dwudziestowiecznej klęski, spowodowanej niewiedzą, beztroską, a niekiedy po prostu dziedziczoną.

Ukryte i skomplikowane działanie składników pokarmowych może uchronić nas przed konsekwencjami zanieczyszczenia wody, powietrza, gleby, żywności i naszych organizmów. Skoro jesteśmy bombardowani przez karcinogeny, czemu nie możemy naładować się substancjami przeciwrakowymi, tworząc stałą barierę ochronną? Jeśli stosujemy chemioterapię do leczenia nowotworów już po ich wystąpieniu, dlaczego nie myślimy o chemoprewencji czyli zapobieganiu nowotworom?

To niezwykły i obiecujący pomysł, który zawdzięczamy prof. Lee Wattenbergowi, patologowi z Wydziału Medycznego Uniwersytetu w Minnesocie. Od lat prowadził on żmudne badania, mające na celu określenie mechanizmów przeciwdziałania nowotworom przez substancje zawarte w zwykłych pokarmach, takich jak kapusta czy brokuły.Nie zaczęło się to od kapusty, ale właśnie kapusta najbardziej pobudziła wyobraźnię uczonych i kazała im uwierzyć w nieprawdopodobne dotąd koncepcje.

Chemoprewencja nowotworów –kapustne, karotenoidyPrace prof. Wattenberga zupełnie przypadkowo zostały potwierdzone przez odkrycia znakomitego epidemiologa, dr. Saxona Grahama, kierownika wydziału medycyny społecznej i profilaktyki na Uniwersytecie Stanu Nowy Jork w Buffalo.
W połowie lat 70. dr Graham i jego współpracownicy z Instytutu Medycznego Roswell Park Memorial zbadali 256 białych mężczyzn z rakiem jelita grubego oraz 783 pacjentów bez tej choroby. Pacjentów dobrano losowo. Pytani byli, jak często jedli 19 różnych warzyw, w tym kapustę, pomidory, sałatę, ogórki, marchew, brukselkę, brokuły, rzepę i kalafiory. Mężczyźni, którzy jedli najwięcej warzyw, mieli najniższe wskaźniki zachorowania na raka jelita grubego – i to tym mniejsze, im większe było ich spożycie. Jedzący ponad dwa razy dziennie chorowali na raka jelita grubego dwa razy rzadziej niż ci, którzy ich nie jedli wcale lub rzadko. Fascynujące było stwierdzenie czegoś, co przy badaniach nad lekami nazywa się „efektem dawki”, czyli efektu wyraźnie zależnego od ilości.

Naukowcy zdecydowali się na podjęcie oceny działania poszczególnych warzyw. Najlepiej wypadła kapusta. Okazało się, że spożywanie jej co najmniej raz w tygodniu może zredukować ryzyko zachorowania na raka jelita grubego do 1/3, czyli o 66%! Nawet jedzona raz na 2-3 tygodnie zmniejsza to ryzyko o 40%. Podobnie działa kapusta kwaszona i sałatka typu coleslaw (popularna sałatka z surowej białej kapusty z odrobiną śmietany lub majonezu), a także brokuły i brukselka. 

Karotenoidy: Substancje przeciwrakowe tworzące stałą barierę ochronną

Istotne dla ochrony przed chorobami nowotworowymi mogą być również karotenoidy, rozpuszczalne  w tłuszczach barwinki roślinne. Cennym źródłem pokarmowym tej grupy bioaktywnych składników pokarmowych są przede wszystkim żółte, pomarańczowe i zielone warzywa i owoce,

Według Raportu wydanego przez Światową Fundację Badań nad Rakiem (World Cancer Research Fund – WCRF) i Amerykański Instytut Badań nad Rakiem (American Institute for Cancer Research – AICR),

Produkty spożywcze zawierające karotenoidy prawdopodobnie wykazują ochronne działanie w stosunku  do nowotworów jamy ustnej, gardła, krtani i płuc.

Prawdopodobny związek ochronny  istnieje również między spożyciem β-karotenu a rozwojem raka przełyku oraz likopenem a rozwojem raka gruczołu krokowego. 

Najlepsze źródła przeciwnowotworowych karotenoidów:

  • morele, zwłaszcza suszone (bogate w beta-karoten),Chemoprewencja nowotworów – karotenoidy
  • brokuły,
  • brukselka,
  • kapusta biała,
  • marchewka (bogata w beta-karoten),
  • jarmuż (bogaty we wszelkie karotenoidy),
  • sałata,
  • szpinak,
  • dyniowate (bogate w beta-karoten),
  • słodkie ziemniaki (bogate w beta-karoten),
  • pomidory( bogate w likopen).

Zasada: im ciemniejsza zieleń liści i im głębszy kolor pomarańczowy warzyw, tym większa zawartość karotenoidów.

 Cierpienia wielu chorych można uniknąć

Nauka ma już dziś bardzo mocne dowody na to, że wysokie spożycie warzyw i owoców (powyżej 400 g na osobę dziennie) znacząco zmniejsza ryzyko zachorowania na nowotwory złośliwe i choroby sercowo-naczyniowe, a także wiele innych przewlekłych chorób niezakaźnych, takich jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca i otyłość.

Celem lecznictwa jest „zabieganie o zdrowie”, a środkiem do jego realizacji jest „stosowanie dietetyki” – Arystoteles (Topika 1,3 110b 19).

Dietoterapia jest najtańszą, najprostszą, naturalną metodą przywracania zdrowia i stanowi integralną, choć często pomijaną część terapii wspomagającej leczenie. Polega ona na zastosowaniu określonej diety w zależności od schorzenia i indywidualnych cech organizmu pacjenta.

Konsekwentnie stosowana dieta może wspomóc farmakologię, zapewniając optymalny efekt leczenia.

Zapraszamy do Poradni Dietetycznej Erbe – Zapewniamy holistyczne podejście do pacjenta.

Literatura

Carper J. Apteka żywności. Wydawnictwo Vesper, Poznań 2008.

J. Zalega, D. Szostak-Węgierek, Żywienie w profilaktyce nowotworów. Część I. Polifenole roślinne, karotenoidy, błonnik pokarmowy, Probl Hig Epidemiol 2013, 94(1): 41-49

Zawarte tu informacje mają charakter ogólny i nie stanowią porady. Zawsze konsultuj swój stan zdrowia z dietetykiem bądź lekarzem.

Bądź w kontakcie i otrzymuj:

-> nowości na blogu
-> darmowe porady dietetyczne
-> wyjątkowe przepisy kulinarne

Zapisując się do newslettera wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych przez administratora danych osobowych firmę " ERBE Agnieszka Haszczyńska" z siedzibą w Warszawie, adres: (02-765 Warszawa al. Wilanowska 95 lok. 44, w celach marketingu bezpośredniego produktów i usług oferowanych przez firmę w tym otrzymywania newslettera, zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 1) ustawy o ochronie danych osobowych, a od 25 maja 2018 r. zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. a RODO. Informacje Administratora wymagane art. 13 RODO zawarte są w Polityce Prywatności.

Czekaj...

Dziękuję za dołączenie!

Podziel się